“De paradijsvogel staat bekend om zijn baltsgedrag. Een keer per jaar voeren de mannetjes een dans op terwijl de vrouwtjes toekijken. Uiteindelijk kiest het vrouwtje een mannetje uit dat het mooiste kan dansen.

Ook op de Molukken voeren de mannen een dans uit waarbij ze zich tooien met de veren van de paradijsvogel. Tegenwoordig zijn het overigens vaak de vrouwen die dansen met de veren van de paradijsvogel.

Diezelfde veren van de paradijsvogel zijn eeuwenlang een bron van inkomsten geweest voor de Molukkers. Nog voor de komst van de westerlingen werden ze al verhandeld met bijvoorbeeld Nepal en China.

Vanuit de Molukken werd dus niet alleen nootmuskaat en kruidnagel naar Europa verscheept, ook paradijsvogels. Zover bekend werd in 1522 voor de eerste keer een paradijsvogel aangeboden aan de Spaanse koning Karel de Vijfde.

Schilderijen

In de 17e eeuw zie je de paradijsvogel verschijnen op allerlei schilderijen en tekeningen, bijvoorbeeld op een pentekening van Rembrandt en natuurlijk op schilderijen van het paradijs. Opvallend daarbij is dat op de schilderijen van het paradijs de paradijsvogels er een beetje vreemd uitzien: ze hebben alleen een romp met kop en staart. Dat komt omdat paradijsvogels werden ingevoerd als balg: de grote kraaienpoten en de vleugels werden er afgehaald omdat die niet mooi gevonden werden, en het scheelde ook weer in de ruimte.

Werden de paradijsvogels aanvankelijk nog meestal ingevoerd om bij te zetten in een rariteitenkabinet, eind negentiende eeuw, tijdens het fin de siècle, waren de vrouwenhoedjes met veren van paradijsvogels een rage. Met als gevolg dat er duizenden en duizenden paradijsvogels werden geïmporteerd. Dit leidde tot verzet bij vogelliefhebbers die vervolgens de Bond ter Bestrijding eener Gruwelmode oprichtte, de voorloper van de Vogelbescherming.

Tegenwoordig gebruikt de derde generatie Molukkers vaak de tatoeage van een paradijsvogel, naast allerlei tribale symbolen, om hun verbondenheid met hun voorouders en het land van herkomst te symboliseren. En dat is onder meer te zien op de tentoonstelling Tattoo. Who are you? in Museum Maluku. (deStadUtrecht.nl – Mario Gibbels)

De veren van de paradijsvogel zijn eeuwenlang bron van inkomsten geweest voor de Molukkers

De tatoeage van een paradijsvogel als symbool van de verbondenheid met het land van herkomst.

Volg het nieuws over Utrecht via de tweets van deStadUtrecht.nl

Lees ook:

Museumblog: wetpalen als verzoeningsgeschenk

Museumblog Sint Jacobus als Morendoder

Museumblog: spelen met de toekomst van de aarde